تعقيب يعقوب تكين دست بدارد و وزير زوجهء خود تركان « 1 » خاتون را كه دختر طمغاج خان ابراهيم و عمّهء احمد خان خاقان سمرقند بود يعنى تاج الملك ابو الغنايم مرزبان بن خسرو فيروز شيرازى را باصلاح كار يعقوب تكين مأمور ساخت و تاج الملك اين وظيفه را به خوبى انجام داد و يعقوب تكين را باطاعت سلطان آورد و باصفهان برگشت . اسماعيليّه و ظهور دعوت جديد اسماعيليّه قومى هستند از شيعيان آل على كه پس از فوت امام جعفر صادق امام ششم بجاى امام موسى كاظم برادر او اسماعيل را امام هفتم ميدانستند و مىگفتند كه اسماعيل مستور شده و ائمّهء بعد از او همه پنهانند و در وقتى كه مصلحت باشد ظاهر خواهند شد . به همين علّت اين گروه از شيعه را اسماعيليّه يا بعلّت آنكه فقط بهفت امام قائل بوده‌اند سبعيّه ميخواندند . در باب امام عقيدهء اسماعيليّه اين بود كه چون عقل بشر براى معرفت خداوند كافى نيست شخصى بعنوان امام بايد مردم را مثل معلّم از راه تعليم به اين معرفت آگاه كند و به همين مناسبت است كه اسماعيليه را تعليميّه نيز مىگويند . در خصوص شريعت اسماعيليّه چنين عقيده داشتند كه اسلام داراى ظاهر و باطنى است و اگر كسى بر باطن شريعت پى برد و ظواهر را مهمل گذاشت بحثى بر او نيست و به همين دليل غالب احكام شريعت را بوجهى تأويل ميكردند و براى هريك از عبادات و غيره باطنى ميساختند و علّت شهرت ايشان بلقب باطنيّه « 2 » نيز همين است . پس از اسماعيل بن جعفر صادق مبلّغين مذهب اسماعيلى و دعاة ايشان در جميع بلاد اسلامى منتشر شدند و علنا يا در سرّ مردم را به اين دين خواندند و در پاره‌اى مواقع بگرواندن امرا و سلاطين و قبايل و مردم بلادى در شرق و غرب توفيق يافتند و مهمترين پيشرفت كار ايشان قبل از اهميّت يافتن سلسلهء فاطميان در افريقا قيام قرامطه است كه در سال 278 ظهور كردند و بر بسيارى از شهرهاى عراق و شام

--> ( 1 ) - اصل تلفظ اين كلمه كه در تركى بمعنى خانم و ملكه است تركن بكسر تاء و كاف است . ( 2 ) - به اين آيه از قرآن كريم استناد ميكردند « بابٌ باطِنُهُ فِيهِ الرَّحْمَةُ وَ ظاهِرُهُ مِنْ قِبَلِهِ الْعَذابُ »